خاموت ساده و مهندسی در یک نگاه
فرق اصلی دو خاموت در قلاب انتهای آن است. خاموت ساده با قلاب ۹۰ درجه بسته می‌شود و خاموت مهندسی قلاب ۱۳۵ درجه دارد؛ مبحث نهم این قلاب ۱۳۵ درجه را «قلاب لرزه‌ای» می‌نامد. کارگاه‌های بازار به هر دو می‌گویند خاموت، ولی در سفارش باید شکل قلاب را مشخص کنید. این راهنما دربارهٔ خاموت آماده و خمکاری میلگرد است، نه دستگاه خاموت‌زن.
| خاموت ساده | خاموت مهندسی | خاموت سنجاقی | |
|---|---|---|---|
| زاویهٔ قلاب | ۹۰ درجه | ۱۳۵ درجه | یک سر ۱۳۵ درجه، سر دیگر حداقل ۹۰ درجه |
| شکل | حلقهٔ بسته با قلاب ۹۰ درجه | حلقهٔ بسته با قلاب ۱۳۵ درجه (یک یا دو سر) | میلگرد یک‌تکه که میلگرد طولی را مهار می‌کند |
| مبنا در مبحث نهم | قلاب ۹۰ درجهٔ آرماتور عرضی (جدول ۹-۲۱-۲) | قلاب لرزه‌ای (۹-۲۱-۲-۲-۴) | سنجاقی (۹-۲۱-۲-۲-۶) |
اگر در فهرستی از فروشنده‌ای دیگر «۴۵ درجه» دیدید، پیش از سفارش روشن کنید منظور کدام قلاب است. ما در این راهنما از ۱۳۵ درجه، زبان مبحث نهم، استفاده می‌کنیم.
قلاب ۹۰ و ۱۳۵ درجه در مبحث نهم
عددهای این بخش از مبحث نهم مقررات ملی ساختمان، ویرایش ۱۳۹۹ است. ضوابط عمومی‌اند؛ مرجع نهایی نقشهٔ طراح و دستور ناظر است.
| بند | موضوع | ضابطه |
|---|---|---|
| ۹-۲۱-۲-۲-۴ | قلاب لرزه‌ای | خم حداقل ۱۳۵ درجه؛ طول مستقیم بعد از خم ۶d و/یا ۷۵ میلی‌متر |
| جدول ۹-۲۱-۲ | قلاب ۹۰ درجه، قطر ۱۰ تا ۱۶ | قطر داخلی خم حداقل ۴d؛ طول مستقیم حداقل ۶d و ۷۵ میلی‌متر (هر کدام بزرگ‌تر) |
| جدول ۹-۲۱-۲ | قلاب ۱۳۵ درجه، قطر ۱۰ تا ۱۶ | قطر داخلی خم حداقل ۴d؛ طول مستقیم حداقل ۴d و ۷۵ میلی‌متر (هر کدام بزرگ‌تر) |
در این جدول d قطر میلگرد است. برای قطرهای رایج، اعداد این‌طور درمی‌آیند (میلی‌متر):
| قطر | قطر داخلی خم (۴d) | طول مستقیم قلاب ۹۰ درجه | طول مستقیم قلاب ۱۳۵ درجه |
|---|---|---|---|
| ø۸ | در جدول نیست | در جدول نیست | در جدول نیست |
| ø۱۰ | ۴۰ | ۷۵ | ۷۵ |
| ø۱۲ | ۴۸ | ۷۵ | ۷۵ |
| ø۱۴ | ۵۶ | ۸۴ | ۷۵ |
بند ۹-۲۱-۲-۲-۴ عبارت «۶d و/یا ۷۵ میلی‌متر» دارد؛ در عمل عدد بزرگ‌تر را مبنا می‌گیرند. برای قطر ۸ تا ۱۲، ۶d برابر ۴۸، ۶۰ و ۷۲ میلی‌متر است و ۷۵ میلی‌متر حاکم می‌شود، و برای قطر ۱۴ برابر ۸۴ میلی‌متر است. به همین دلیل قلاب حدود ۱۰ سانتی‌متری که در محاسبهٔ وزن خاموت فرض می‌شود، از این حداقل‌ها بلندتر است.
دو ضابطهٔ بالا (قلاب لرزه‌ای و قلاب استاندارد آرماتور عرضی) با هم یکی نیستند. اینکه کدام برای عضو شما حاکم است، طراح در نقشه مشخص کرده است.
خاموت سنجاقی چیست؟
سنجاقی میلگرد عرضی یک‌تکه‌ای است که با یک قلاب لرزه‌ای در یک سر و قلاب حداقل ۹۰ درجه در سر دیگر، میلگرد طولی میانی را مهار می‌کند (۹-۲۱-۲-۲-۶). طبق تعریف فصل ۹-۲، طول مستقیم سر ۹۰ درجه حداقل ۶ برابر قطر است. اگر دو سنجاقی پشت سر هم قرار گیرند، سر ۹۰ درجه‌شان یک‌درمیان روی وجه‌های مقابل می‌آید.
یکی از جاهایی که سنجاقی به کار می‌آید ضابطهٔ مهار جانبی تنگ‌هاست: هر میلگرد گوشه و یک‌درمیان بقیه باید مهار شوند و میلگرد مهارنشده نباید بیش از ۱۵۰ میلی‌متر فاصلهٔ آزاد از میلگرد مهارشده داشته باشد (۹-۲۱-۶-۲-۴). برای شکل و کاربرد کلی خاموت به راهنمای خاموت چیست نگاه کنید.
«یک‌سر مهندسی» و «دوسر مهندسی» یعنی چه؟
بازار تعداد قلاب‌های ۱۳۵ درجه را با این دو عبارت می‌گوید:
- دوسر مهندسی: هر دو انتها ۱۳۵ درجه. با تعریف دورگیر یعنی تنگ بسته با قلاب لرزه‌ای در هر دو انتها هم‌خوان است.
- یک‌سر مهندسی: یک انتها ۱۳۵ درجه و انتهای دیگر ۹۰ درجه.
- ساده: هر دو انتها ۹۰ درجه.
برای خاموتی که پیچش و یکپارچگی عضو را تأمین می‌کند، مبحث نهم خاموت بسته با قلاب ۱۳۵ درجه در هر دو سر می‌خواهد (۹-۲۱-۶-۱-۶). مبحث نهم از تعبیر «یک‌سر» و «دوسر» استفاده نمی‌کند، پس در لیست سفارش بهتر است تعداد قلاب‌ها را صریح بنویسید.
سایز خاموت: نکتهٔ ø۸
در بازار ø۸ بسیار سفارش داده می‌شود، اما نمی‌شود فرض کرد جدول قلاب‌ها شامل آن است. جدول ۹-۲۱-۲ از قطر ۱۰ شروع می‌شود، و حداقل قطر تنگ برای میلگرد طولی تا ۳۲ میلی‌متر طبق بند ۹-۲۱-۶-۲-۲ برابر ۱۰ میلی‌متر است. فقط برای دورگیر تیر در قاب با شکل‌پذیری متوسط، بند ۹-۲۰-۵-۲-۳-۲-الف صراحتاً قطر ۸ میلی‌متر یا بیشتر را می‌پذیرد.
نتیجه ساده است: سایز خاموت را مهندس طراح در نقشه تعیین می‌کند. هرچه نقشه نوشته، همان را سفارش دهید. اگر نقشه‌ای ندارید یا مطمئن نیستید، پیش از خرید با ناظر یا طراح صحبت کنید.
ساده بخرم یا مهندسی؟ چک‌لیست انتخاب
- نقشه را ببینید. شکل قلاب، سایز و ابعاد معمولاً در نقشه یا دفترچهٔ جزئیات آمده است.
- از ناظر بپرسید، اگر نقشه دربارهٔ قلاب ساکت است.
- قلاب‌ها را بشمارید. هر خاموت چند قلاب ۱۳۵ و چند قلاب ۹۰ درجه دارد؟
- سنجاقی‌ها را جدا بنویسید، چون شکل‌شان با خاموت بسته فرق دارد.
- سایز و ابعاد خارجی را بنویسید و تعداد هر مدل را جداگانه بشمارید.
خم باید سرد و پیش از قرار گرفتن میلگرد در قالب انجام شود؛ پس لیست سفارش را پیش از آرماتوربندی نهایی کنید. فاصله‌گذاری خاموت در عضوهای مختلف موضوع راهنمای فاصله و ضوابط خاموت است.
سفارش خاموت ساده، مهندسی و سنجاقی
برای خاموت آماده ساده، مهندسی ۱۳۵ درجه و سنجاقی در سایزهای ۸ تا ۱۴ با ما تماس بگیرید. اگر میلگرد را خودتان بیاورید، فقط اجرت خمکاری میلگرد یعنی ۴٬۰۰۰ تومان به‌ازای هر کیلوگرم حساب می‌شود. نرخ میلگرد هر روز تغییر می‌کند و قیمت ثابت منتشر نمی‌کنیم؛ توضیح کامل در صفحهٔ قیمت خاموت است و مراحل ارسال لیست در راهنمای سفارش و ارسال.